آخرین بررسی: ۳ آبان ۱۴۰۵ · تهیه‌شده بر پایهٔ متن‌های منتشرشده با ذکر منبع
| مورد | حداقل در مبحث ۴ (۱۳۹۶) |
|---|---|
| فضای بهداشتی مستقل در تصرف مسکونی | عرض ۱٫۰۰ و طول ۱٫۲۰ متر[۱] |
| قاعدهٔ عمومی ضلع کوچکتر | ۱٫۱۰ متر، «مگر آنکه مقررات اختصاصی تصرف چیز دیگری تعیین کرده باشد»[۴] |
| ارتفاع (جایی که فرد ایستاده است) | ۲٫۱۰ متر[۲] |
| فضای دوش مستقل با پیشورودی | یکی از ابعاد دوش دستکم ۱٫۵۰ متر[۵] |
| فضای بهداشتی برای استفادهٔ افراد معلول | ۱٫۷۰ × ۱٫۵۰ متر[۳] |
| سطح بازشو (اگر تعویض هوا طبیعی باشد) | دستکم ۰٫۱۸ متر مربع؛ نور و تعویض هوای طبیعی الزامی نیست و می‌تواند مصنوعی باشد[۶] |
| پوشش دیوار با کاشی یا مصالح مشابه | دستشویی و توالت تا ۱٫۲۰ متر و حمام تا ۲٫۰۰ متر از کف[۷] |
| جانمایی توالت | در راستای جهت قبله نباشد[۸] |
بند عمومی فضاهای بهداشتی (۴-۵-۶-۲-۱) ضلع کوچکتر را ۱٫۱۰ متر میگذارد، ولی خودش قید می‌کند «مگر آنکه مقررات اختصاصی تصرف چیز دیگری تعیین کرده باشد».[۴] برای تصرف مسکونی، بند اختصاصی ۴-۷-۱-۱-۱۸ عرض ۱٫۰۰ و طول ۱٫۲۰ متر را آورده است (به شرط آنکه قابل‌دسترس‌بودن آن برای معلولان الزامی نباشد).[۱] یعنی در واحد مسکونی عادی ۱٫۰۰ × ۱٫۲۰ متر (۱٫۲۰ متر مربع) حداقل است؛ این برداشت متن است و تفسیر نهایی در پروندهٔ شما با مهندس طراح و شهرداری است.
مثال: سرویس ترکیبی ۱٫۵ × ۲٫۰ متر (۳ متر مربع) از هر دو حداقل بیشتر است؛ ولی توالت جداگانهٔ ۰٫۹ × ۱٫۴ متر عرضش از ۱٫۰۰ کمتر است و نمی‌گنجد.
در برنامه‌های فضایی نمونهٔ آرک‌وایز، مساحت کوچک‌ترین سرویس هر نمونه با حداقل ۱٫۲۰ متر مربع (۱٫۰۰ × ۱٫۲۰) سنجیده شده است. پهنا و ابعاد واقعی هر سرویس را فقط نقشهٔ اجرایی نشان می‌دهد.
| نمونه | تعداد سرویس و حمام | کوچک‌ترین (م²) | بزرگ‌ترین (م²) |
|---|---|---|---|
| آپارتمان ۳۰ متری (استودیو) | ۱ | ۳ | ۳ |
| آپارتمان ۵۰ متری یک‌خوابه | ۲ | ۱٫۳ | ۳ |
| آپارتمان ۸۰ متری دوخوابه | ۲ | ۱٫۵ | ۳٫۵ |
| خانه ۱۰۰ متری دوخوابه | ۳ | ۱٫۵ | ۴ |
| خانه ۱۰۰ متری سه‌خوابه | ۲ | ۳ | ۴ |
| دوبلکس ۱۰۰ متری | ۲ | ۱٫۵ | ۴ |
| آپارتمان ۱۲۰ متری سه‌خوابه | ۳ | ۱٫۶ | ۴ |
| ویلا فلت (یک‌طبقه) ۱۲۰ متری | ۳ | ۱٫۷ | ۴ |
| دوبلکس (دوطبقه) ۱۲۰ متری | ۲ | ۱٫۷ | ۴ |
| ویلایی ۱۵۰ متری حیاط‌دار | ۳ | ۱٫۸ | ۴٫۵ |
| خانه دوطبقه ۲۰۰ متری | ۳ | ۲ | ۴٫۵ |
| آپارتمان ۱۵۰ متری سه‌خوابه | ۳ | ۲ | ۵ |
| خانه ۱۰۰ متری حیاط‌دار | ۳ | ۱٫۶ | ۳٫۸ |
| ویلا ۸۰ متری دوخوابه | ۲ | ۱٫۵ | ۳٫۸ |
| خانه باغ ۶۰ متری | ۲ | ۱٫۴ | ۳٫۲ |
| خانه دوبلکس ۱۵۰ متری | ۳ | ۱٫۸ | ۴٫۲ |
| ویلا ۲۰۰ متری یک‌طبقه | ۳ | ۲ | ۵ |
| خانه ۱۲۰ متری دوخوابه | ۳ | ۱٫۷ | ۴ |
| خانه روستایی ۱۰۰ متری | ۲ | ۱٫۶ | ۳٫۶ |
| ویلا ۷۰ متری یک‌خوابه | ۲ | ۱٫۵ | ۳٫۵ |
برای مقایسهٔ فضاهای واحد خودتان از کنترل‌گر حداقل‌های مبحث ۴ استفاده کنید.
این صفحه فقط حداقل‌های مبحث ۴ را برای واحد مسکونی می‌گوید. اندازهٔ لوازم بهداشتی، فاصله‌های نصب و جزئیات اجرا (مبحث ۱۶ تأسیسات بهداشتی)، روش و مصالح آب‌بندی و شیب کف (جایی که الزام «کجا» در عایق رطوبتی آمده)، و ضوابط محلی شهرداری را بررسی نکرده‌ایم. اندازه‌های متعارف بازار هم الزام قانونی نیستند. بند ۴-۷-۱-۱-۱۸ دربارهٔ تصرف‌های مسکونی است؛ برای تصرف‌های غیرمسکونی (اداری، آموزشی، درمانی و …) فصل ۴-۷ مبحث ۴ بخش‌های اختصاصی دارد که پوشش نداده‌ایم.
این بندها در مقررات ساختمان با منبع فهرست شده‌اند. ویرایش‌های جدیدتر ممکن است متفاوت باشند؛ مرجع نهایی متن رسمی و ضوابط شهرداری است.
این مطلب راهنمای عمومی است و جایگزین مشاورهٔ مهندسی یا حقوقی نیست. برای پروندهٔ خودتان با شهرداری، سازمان نظام مهندسی ساختمان یا مشاور متخصص هماهنگ کنید.
مبحث ۴ ابعاد استاندارد معرفی نمیکند و فقط حداقل میگذارد: فضای بهداشتی مستقل در تصرف مسکونی دستکم ۱٫۰۰ متر عرض و ۱٫۲۰ متر طول (بند اختصاصی مسکونی)؛ بند عمومی ضلع کوچکتر ۱٫۱۰ متر را «مگر مقررات اختصاصی چیز دیگری بگوید» میآورد.
همان حداقل فضای بهداشتی مستقل: دستکم ۱٫۰۰ × ۱٫۲۰ متر در واحد مسکونی، با ارتفاع دستکم ۲٫۱۰ متر جایی که فرد ایستاده است.
اگر در فضای دوش مستقل محدودهای بهعنوان پیشورودی پیشبینی شود، یکی از ابعاد فضای دوش دستکم ۱٫۵۰ متر باشد.
حداقل اندازهٔ فضای بهداشتی برای استفادهٔ افراد معلول ۱٫۷۰ × ۱٫۵۰ متر است.
خیر؛ نورگیری و تعویض هوای طبیعی برای فضاهای بهداشتی الزامی نیست و می‌توان آنها را مصنوعی تأمین کرد (مگر در تصرف خاصی الزام شده باشد). اگر تعویض هوا طبیعی باشد، سطح بازشوی الزامی دستکم ۰٫۱۸ متر مربع است.
طبق مبحث ۴، دیوار دستشویی و توالت دستکم تا ۱٫۲۰ متر و دیوار حمام دستکم تا ۲٫۰۰ متر از کف با کاشی یا مصالح مشابه پوشیده میشود و کف این فضاها باید عایق رطوبتی و با کاشی یا مصالح قابل شستوشو پوشیده شود.
در تصرف مسکونی دسترسی به تنها فضای بهداشتی نباید مستقیماً از یکی از فضاهای اقامت باشد؛ استثنا: ساختمان با یک فضای اقامت، یا واحد کمتر از ۷۵ مترمربع با حداکثر دو اتاق. تفسیر «اتاق» را با مهندس طراح روشن کنید.
نه؛ مبحث ۴ جانمایی فضاهای بهداشتی (مستراح) در راستای جهت قبله را در هیچ شرایطی مجاز نمی‌داند.
حداقل مساحت اتاق‌ها طبق مبحث ۴ · کنترل‌گر حداقل‌های مبحث ۴ · مبحث ۴: ویرایش جاری و دانلود · نمونه برنامه‌های فضایی · برنامه‌ریز مساحت اتاق‌ها · طراحی حمام و سرویس با هوش مصنوعی
آرک‌وایز