آخرین بررسی: ۳ آبان ۱۴۰۵ · نمونهٔ آموزشی (نه نقشهٔ اجرایی)
این نمونه را با نمونه‌های هم‌متراژ یا هم‌نوعش مقایسه کنید: نقشه خانه ۱۰۰ متری (مقایسهٔ نمونه‌ها)، نقشه خانه دوبلکس (دوطبقه).
«زیربنا» در این صفحه یعنی متراژ کل واحد با احتساب دیوارها و ستون‌ها؛ عددهای جدول فقط مساحت داخلی هر فضاست. جمع فضاها ۸۴ متر است و باقی (۱۶ متر، ۱۶٪) سهم دیوار، ستون و شفت تأسیسات است؛ تعریف دقیق متراژ در سند یا قرارداد شما ممکن است فرق کند (زیربنا، مفید و ناخالص).
| فضا | مساحت (م²) | توضیح |
|---|---|---|
| طبقه همکف | ||
| نشیمن و ناهارخوری | ۲۱ | فضای مشترک اصلی با دسترسی از ورودی. |
| آشپزخانه | ۸ | مجاور نشیمن‌وناهارخوری. |
| راه‌پله | ۶ | در هر دو طبقه دقیقاً روی هم می‌افتد. |
| ورودی | ۳٫۵ | ورود و شروع پلکان از همین‌جاست. |
| توالت مهمان | ۱٫۵ | حمام طبقهٔ بالا را از رفت‌وآمد مهمان جدا می‌کند. |
| انباری زیرپله | ۲ | فضای زیر پلکان که معمولاً هدر می‌رود، انباری میشود. |
| جمع فضاهای طبقه همکف | ۴۲ | |
| طبقه اول | ||
| خواب اصلی | ۱۴٫۵ | تخت دونفره و کمد؛ از رفت‌وآمد مهمان دور است. |
| خواب دوم | ۱۱٫۵ | اتاق کودک، مهمان یا کار. |
| پاگرد و راهرو | ۳ | دو اتاق خواب و حمام را از پلکان می‌رساند. |
| راه‌پله | ۶ | در هر دو طبقه دقیقاً روی هم می‌افتد. |
| حمام | ۴ | سرویس مشترک دو اتاق؛ بهتر است نزدیک شفت سرویس‌های همکف باشد. |
| کمد لباس | ۳ | نزدیک اتاق خواب اصلی. |
| جمع فضاهای طبقه اول | ۴۲ | |
| جمع فضاها | ۸۴ | از زیربنای ۱۰۰ متر |
سهم هر گروه از جمع فضاها:
در این نمودار فقط دو ضلع روبه‌روی هم (بالا و پایین) پنجره دارند و دو ضلع دیگر دیوار مشترک با واحد مجاور است. پیکان سبز محل ورودی است. پلکان با خطوط موازی مشخص شده و در دو طبقه یک جاست. این نمودار فقط نسبت مساحتها و همجواری فضاها را نشان میدهد؛ در، پنجره، ستون، دیوار باربر و ابعاد واقعی ندارد، پس نقشهٔ معماری یا اجرایی نیست و برای گرفتن پروانه یا ساخت قابل استفاده نیست.
همین برنامه را با هوش مصنوعی به یک تصویر سه‌بعدی ایده تبدیل کنید: نمودار این صفحه (با برچسب انگلیسی اتاق‌ها) برای مدل تصویر فرستاده میشود و یک نمای مبله با سبک و پالتی که انتخاب می‌کنید ساخته میشود. نیاز به ورود با موبایل دارد (روزانه ۲ تصویر رایگان). پلان خودتان را هم می‌توانید بارگذاری کنید: پلان به سه‌بعدی.
خروجی ایدهٔ تصویری است، نه نقشه؛ مقیاس، جای در و پنجره و مبلمان واقعی نیست و ممکن است چیدمان کمی عوض شود.
پلکان در هر دو طبقه ۶ متر است (۱۴٪ مساحت مفید هر طبقه) و در دو نمودار دقیقاً روی هم قرار دارد. اگر پلکان طبقه‌ها هم‌خوان نباشد، اتاق‌هایی در یک طبقه به‌ناچار ناجور می‌شوند.
جداکردن طبقات مهمان را از بخش خواب دور می‌کند. توالت مهمان در همکف کمک می‌کند حمام طبقهٔ بالا خصوصی بماند.
فضای زیر پلکان در دوبلکس فرصت انباری است؛ این نمونه ۲ متر برایش در نظر گرفته است.
مبحث ۴ مقررات ملی ساختمان (ویرایش سوم ۱۳۹۶، ویرایش جاری[۱۵]) برای تصرف‌های مسکونی حداقل‌هایی دارد. جدول زیر فقط مساحتها را می‌سنجد؛ پهنای اتاق‌ها، ارتفاع سقف، عرض در و دید و نور را فقط نقشهٔ واقعی نشان میدهد و مهندس طراح و شهرداری کنترل می‌کنند.
| حداقل در مبحث ۴ | در این برنامه | وضعیت |
|---|---|---|
| یکی از فضاهای اقامت دست‌کم ۱۲ م² (پهنا دست‌کم ۲٫۷۰ متر)[۱] | بزرگ‌ترین اتاق خواب («خواب اصلی»): ۱۴٫۵ م² | ✓ هم‌خوان |
| هر فضای اقامت دست‌کم ۶٫۵۰ م² و عرض ۲٫۱۵ متر[۲، ۳] | کوچک‌ترین اتاق خواب («خواب دوم»): ۱۱٫۵ م² | ✓ هم‌خوان |
| آشپزخانه دست‌کم ۵٫۵ م² (فقط پخت‌وپز)، عرض دست‌کم ۱٫۸۰ متر[۴، ۵] | «آشپزخانه»: ۸ م² | ✓ هم‌خوان |
| فضایی که هم برای اقامت و هم برای صرف غذا استفاده شود دست‌کم ۱۴٫۵۰ م²[۶] | «نشیمن و ناهارخوری»: ۲۱ م² | ✓ هم‌خوان |
| فضای بهداشتی مستقل دست‌کم ۱٫۰۰ × ۱٫۲۰ متر (۱٫۲۰ م²)[۷] | کوچک‌ترین («توالت مهمان»): ۱٫۵ م² | ✓ هم‌خوان |
بقیهٔ حداقل‌ها (سرویس، ارتفاع سقف، در، راهرو و پله) را در حداقل مساحت و ابعاد طبق مبحث ۴ ببینید. ضوابط شهرداری هر شهر ممکن است سخت‌گیرانه‌تر باشد و ویرایش‌ها تغییر می‌کنند؛ مرجع نهایی متن رسمی و مرجع صدور پروانه است.
می‌خواهید اعداد را تغییر دهید (مثلاً یک اتاق را کوچک‌تر کنید)؟ همین برنامه را در کنترل‌گر حداقل‌های مبحث ۴ باز کنید؛ مساحت، عرض و ارتفاع را با حداقل‌ها مقایسه می‌کند.
پلکان با دو شیب یا L معمولاً برای ارتفاع حدود ۳ متر به ۶ تا ۸ متر مربع در هر طبقه نیاز دارد؛ پلکان تندتر کم‌جاتر است ولی راحتی و ایمنی را کم می‌کند. ابعاد پلکان را مهندس طراح با مقررات ملی ساختمان کنترل می‌کند.
برای ابعاد پلکان از ماشین‌حساب پله هم می‌توانید کمک بگیرید.
هر اتاق را تا حدود ۱۰ تا ۱۵ درصد می‌توان کوچک یا بزرگ کرد، به شرط اینکه جمع فضاها ثابت بماند؛ ولی هر تغییر چیدمان را با مهندس طراح بررسی کنید.
در محل‌های مشمول ماده ۴ قانون نظام مهندسی، شهرداری‌ها فقط نقشه‌هایی را می‌پذیرند که اشخاص دارای پروانهٔ اشتغال به کار امضا کرده باشند[۱۶] و طراحی‌های معماری، سازه و تأسیسات باید توسط اشخاص حقوقی یا دفاتر مهندسی طراحی صلاحیت‌دار تهیه شود[۱۷]. پس این صفحه برای گفتگوی اولیه با معمار است، نه جایگزین نقشه. مراحل بعد: پروانهٔ ساختمان، مهندس ناظر و چک‌لیست مراحل ساخت.
این بندها در مقررات ساختمان با منبع فهرست شده‌اند. ویرایش‌های جدیدتر ممکن است متفاوت باشند؛ مرجع نهایی متن رسمی و ضوابط شهرداری است.
این صفحه راهنمای عمومی و نمونهٔ آموزشی است و جایگزین مشاورهٔ مهندسی نیست. اعداد مساحت پیشنهادی‌اند؛ مقررات و ضوابط شهرداری را مرجع رسمی تعیین می‌کند.
معمولاً مجموع زیربنای دو طبقه است، ولی گاهی هر طبقه را ۱۰۰ متر میگویند. در این صفحه مجموع دو طبقه ۱۰۰ متر است. هنگام خرید یا ساخت حتماً روشن کنید کدام معنا مد نظر است.
در این نمونه ۶ متر در هر طبقه، یعنی ۱۲ متر از ۸۴ متر جمع فضاها (۱۴٪).
برای دو خواب، توالت مهمان در همکف و حمام در طبقهٔ بالا نزدیک خوابها کافی است. اگر سالمند دارید، حمام همکف هم لازم میشود و باید طرح تغییر کند.
نه. نمودار فقط نسبت مساحتها و همجواری فضاها را نشان میدهد و در، پنجره، ستون و ابعاد واقعی ندارد. نقشهٔ قابلارائه به شهرداری را باید شخص دارای پروانهٔ اشتغال تهیه و امضا کند.
همهٔ نمونه برنامه‌های فضایی · نقشه خانه ۱۰۰ متری (مقایسهٔ نمونه‌ها) · نقشه خانه دوبلکس (دوطبقه) · خانه ۱۰۰ متری دوخوابه · دوبلکس (دوطبقه) ۱۲۰ متری · آپارتمان ۸۰ متری دوخوابه · خانه دوبلکس ۱۵۰ متری · برنامهٔ فضایی با هوش مصنوعی · ماشین‌حساب هزینهٔ ساخت · هزینهٔ ساخت هر متر
آرک‌وایز