ارتفاع کف تا کف و ارتفاع مطلوب هر پله را وارد کنید؛ ابزار تعداد پله و محدودهٔ مجاز عمق را حساب میکند و عرض را با مبحث ۴ میسنجد.
مفروضات: ارتفاع کف تا کف را با کفسازی تمامشده اندازه بگیرید. طول افقی با فرض «تعداد پله منهای یک» کفپله و پلهٔ مستقیم تکشیب حساب میشود. این ابزار ارتفاع غیرسرگیر، دستانداز، پاگرد و ایمنی در برابر آتش را نمیسنجد.
در ویرایش جاری مبحث ۴ (۱۳۹۶) در راهپلهٔ ساختمان، عمق کفپله دستکم ۲۸ سانتیمتر است و ارتفاع پله باید طوری باشد که کفپله + ۲ × ارتفاع پله بین ۶۳ تا ۶۴ سانتیمتر قرار گیرد[۱].
نتیجهٔ ریاضی: چون عمق دستکم ۲۸ است، ارتفاع هر پله حداکثر (۶۴ − ۲۸) ÷ ۲ = ۱۸ سانتیمتر میشود؛ برای ارتفاع ۱۷٫۵ عمق باید بین ۲۸ و ۲۹ و برای ارتفاع ۱۶ بین ۳۱ و ۳۲ سانتیمتر باشد. (این استنتاج از خود قاعده است، نه عددی جداگانه در مبحث.)
در ساختمانهای مسکونی گروه ۱ تا ۳ (یک و دو طبقه) حداقل عرض مفید پلهٔ مستقیم ۰٫۹۰ متر و پلهای که گردش یا پاگرد دارد ۱٫۱۰ متر است[۲]؛ در گروه ۴ تا ۷ پلهٔ مستقیم ۱٫۱۰ متر و قفسهٔ پلکانی دارای پاگرد ۲٫۴۰ متر عرض لازم دارد[۳]. ارتفاع غیرسرگیر پلهها و پاگردها دستکم ۲٫۰۵ متر[۴] و ارتفاع دستانداز دستکم ۰٫۹۰ متر است[۵].
در ساختمانهای چهار طبقه و بیشتر، دستکم یک پلکان عمومی باید تا بام ادامه یابد[۶]. در ویرایش ۱۳۹۶، محدودیت «حداکثر ۱۲ پله بین دو پاگرد» فقط برای ساختمانهای مورد استفادهٔ افراد دارای معلولیت و کمتوانان جسمیحرکتی آمده است[۷].
این بندها در مقررات ساختمان با منبع فهرست شدهاند. ویرایشهای جدیدتر ممکن است متفاوت باشند؛ مرجع نهایی متن رسمی و ضوابط شهرداری است.
ارتفاع کف تا کف ۳۰۰ سانتیمتر و ارتفاع مطلوب ۱۷: ۳۰۰ ÷ ۱۷ ≈ ۱۷٫۶ که به ۱۸ پله گرد میشود؛ ارتفاع واقعی ۳۰۰ ÷ ۱۸ ≈ ۱۶٫۶۷ سانتیمتر. عمق مجاز از ۶۳ − ۲ × ۱۶٫۶۷ ≈ ۲۹٫۷ تا ۶۴ − ۲ × ۱۶٫۶۷ ≈ ۳۰٫۷ سانتیمتر است. با عمق ۳۰ سانتیمتر طول افقی ۱۷ × ۳۰ = ۵۱۰ سانتیمتر (۵٫۱ متر) میشود.
پلهٔ آخر روی کف طبقهٔ بالا مینشیند و کفپلهٔ جداگانه ندارد؛ بنابراین طول افقی از (تعداد پله منهای یک) ضربدر عمق کفپله بهدست میآید.
مبحث ۴ عدد جداگانهای برای حداکثر ارتفاع نمیدهد؛ ولی با ترکیب «عمق دستکم ۲۸ سانتیمتر» و «کفپله + دو برابر ارتفاع ≤ ۶۴»، ارتفاع هر پله از ۱۸ سانتیمتر بیشتر نمیشود.
در ویرایش ۱۳۹۲ حداکثر ۱۲ پله بین دو پاگرد بدون قید بود؛ در ویرایش ۱۳۹۶ این محدودیت برای ساختمانهای مورد استفادهٔ افراد دارای معلولیت و کمتوانان جسمیحرکتی آمده است. تفسیر برای ساختمان خودتان را با مهندس طراح روشن کنید.
نه؛ پلکان خروج اضطراری در مبحث سوم (حفاظت در برابر آتش) و ضوابط آتشنشانی بررسی میشود و این ابزار آنها را نمیسنجد.
برنامهریز مساحت اتاقها · نسبت پنجره به کف · کنترلگر حداقلهای مبحث ۴ · مقررات ساختمان با منبع