آخرین بررسی: ۳ آبان ۱۴۰۵ · نمونهٔ آموزشی (نه نقشهٔ اجرایی)
این نمونه را با نمونه‌های هم‌متراژ یا هم‌نوعش مقایسه کنید: نقشه ۱۲۰ متری (مقایسهٔ نمونه‌ها)، نقشه خانه دوبلکس (دوطبقه).
«زیربنا» در این صفحه یعنی متراژ کل واحد با احتساب دیوارها و ستون‌ها؛ عددهای جدول فقط مساحت داخلی هر فضاست. جمع فضاها ۱۰۰ متر است و باقی (۲۰ متر، ۱۷٪) سهم دیوار، ستون و شفت تأسیسات است؛ تعریف دقیق متراژ در سند یا قرارداد شما ممکن است فرق کند (زیربنا، مفید و ناخالص).
| فضا | مساحت (م²) | توضیح |
|---|---|---|
| طبقه همکف | ||
| نشیمن | ۲۰ | پذیرایی رو به حیاط. |
| آشپزخانه و ناهارخوری | ۱۵ | آشپزخانه و ناهارخوری یک فضا. |
| راه‌پله | ۷ | هر دو طبقه؛ دقیقاً روی هم می‌افتد. |
| ورودی و پاگرد | ۴٫۳ | ورود و شروع پلکان. |
| توالت | ۱٫۷ | توالت مهمان. |
| انباری زیرپله | ۲ | زیر پلکان. |
| جمع فضاهای طبقه همکف | ۵۰ | |
| طبقه اول | ||
| خواب اصلی | ۱۲ | تخت دونفره و کمد. |
| خواب دوم | ۹٫۵ | اتاق فرزند. |
| خواب سوم | ۸ | اتاق فرزند دوم یا اتاق کار. |
| پاگرد و راهرو | ۵٫۵ | سه اتاق را از پلکان می‌رساند. |
| راه‌پله | ۷ | هر دو طبقه؛ دقیقاً روی هم می‌افتد. |
| حمام | ۴ | سرویس مشترک سه اتاق. |
| کمد و انباری | ۴ | نزدیک اتاق‌ها. |
| جمع فضاهای طبقه اول | ۵۰ | |
| جمع فضاها | ۱۰۰ | از زیربنای ۱۲۰ متر |
سهم هر گروه از جمع فضاها:
در این نمودار هر چهار ضلع ساختمان می‌تواند پنجره داشته باشد. پیکان سبز محل ورودی است. حاشیهٔ خط‌چین حیاط را نشان میدهد. پلکان با خطوط موازی مشخص شده و در دو طبقه یک جاست. این نمودار فقط نسبت مساحتها و همجواری فضاها را نشان میدهد؛ در، پنجره، ستون، دیوار باربر و ابعاد واقعی ندارد، پس نقشهٔ معماری یا اجرایی نیست و برای گرفتن پروانه یا ساخت قابل استفاده نیست.
همین برنامه را با هوش مصنوعی به یک تصویر سه‌بعدی ایده تبدیل کنید: نمودار این صفحه (با برچسب انگلیسی اتاق‌ها) برای مدل تصویر فرستاده میشود و یک نمای مبله با سبک و پالتی که انتخاب می‌کنید ساخته میشود. نیاز به ورود با موبایل دارد (روزانه ۲ تصویر رایگان). پلان خودتان را هم می‌توانید بارگذاری کنید: پلان به سه‌بعدی.
خروجی ایدهٔ تصویری است، نه نقشه؛ مقیاس، جای در و پنجره و مبلمان واقعی نیست و ممکن است چیدمان کمی عوض شود.
همکف نشیمن، آشپزخانه و ناهارخوری دارد و طبقهٔ اول سه خواب و حمام؛ پلکان بین این دو بخش حریم می‌سازد.
پلکان با ۷ متر در هر طبقه (۱۴٪ مساحت مفید هر طبقه) دقیقاً روی هم قرار میگیرد؛ سرویس‌های طبقهٔ بالا هم بهتر است نزدیک شفت سرویس‌های همکف باشند.
در این نمونه فقط یک حمام برای سه اتاق خواب هست. اگر خانواده شلوغ است، با مهندس بسنجید که یک سرویس اضافی (دست‌شویی) در طبقه اول جا میشود یا نه.
مبحث ۴ مقررات ملی ساختمان (ویرایش سوم ۱۳۹۶، ویرایش جاری[۱۴]) برای تصرف‌های مسکونی حداقل‌هایی دارد. جدول زیر فقط مساحتها را می‌سنجد؛ پهنای اتاق‌ها، ارتفاع سقف، عرض در و دید و نور را فقط نقشهٔ واقعی نشان میدهد و مهندس طراح و شهرداری کنترل می‌کنند.
| حداقل در مبحث ۴ | در این برنامه | وضعیت |
|---|---|---|
| یکی از فضاهای اقامت دست‌کم ۱۲ م² (پهنا دست‌کم ۲٫۷۰ متر)[۱] | بزرگ‌ترین اتاق خواب («خواب اصلی»): ۱۲ م² | ✓ هم‌خوان |
| هر فضای اقامت دست‌کم ۶٫۵۰ م² و عرض ۲٫۱۵ متر[۲، ۳] | کوچک‌ترین اتاق خواب («خواب سوم»): ۸ م² | ✓ هم‌خوان |
| آشپزخانه دست‌کم ۷٫۵ م² (چون هم پخت‌وپز هم صرف غذاست)، عرض دست‌کم ۲٫۱۵ متر[۴، ۵] | «آشپزخانه و ناهارخوری»: ۱۵ م² | ✓ هم‌خوان |
| فضای بهداشتی مستقل دست‌کم ۱٫۰۰ × ۱٫۲۰ متر (۱٫۲۰ م²)[۶] | کوچک‌ترین («توالت»): ۱٫۷ م² | ✓ هم‌خوان |
بقیهٔ حداقل‌ها (سرویس، ارتفاع سقف، در، راهرو و پله) را در حداقل مساحت و ابعاد طبق مبحث ۴ ببینید. ضوابط شهرداری هر شهر ممکن است سخت‌گیرانه‌تر باشد و ویرایش‌ها تغییر می‌کنند؛ مرجع نهایی متن رسمی و مرجع صدور پروانه است.
می‌خواهید اعداد را تغییر دهید (مثلاً یک اتاق را کوچک‌تر کنید)؟ همین برنامه را در کنترل‌گر حداقل‌های مبحث ۴ باز کنید؛ مساحت، عرض و ارتفاع را با حداقل‌ها مقایسه می‌کند.
سطح اشغال نسبت زیربنای طبقهٔ همکف به مساحت زمین است. اگر مجموع زیربنا ۱۲۰ متر و در ۲ طبقه باشد، زیربنای طبقهٔ همکف حدود ۶۰ متر میشود. زمین لازم از تقسیم این عدد بر سطح اشغال مجاز به‌دست می‌آید (مثال حسابی، بدون عقب‌نشینی و حیاط):
| اگر سطح اشغال مجاز | زمین لازم حدود |
|---|---|
| ۴۰٪ | ۱۵۰ متر |
| ۵۰٪ | ۱۲۰ متر |
| ۶۰٪ | ۱۰۰ متر |
این‌ها فقط مثال حسابی‌اند. سطح اشغال، تراکم، عقب‌نشینی و حداکثر ارتفاع مجاز را شهرداری برای زمین شما تعیین می‌کند؛ پیش از هر تصمیم از شهرداری استعلام کنید.
ضوابط زمین خودتان (که شهرداری اعلام می‌کند) را در ماشین‌حساب سطح اشغال و تراکم وارد کنید تا ببینید این برنامه در آن جا میشود یا نه.
هر اتاق را تا حدود ۱۰ تا ۱۵ درصد می‌توان کوچک یا بزرگ کرد، به شرط اینکه جمع فضاها ثابت بماند؛ ولی هر تغییر چیدمان را با مهندس طراح بررسی کنید.
در محل‌های مشمول ماده ۴ قانون نظام مهندسی، شهرداری‌ها فقط نقشه‌هایی را می‌پذیرند که اشخاص دارای پروانهٔ اشتغال به کار امضا کرده باشند[۱۵] و طراحی‌های معماری، سازه و تأسیسات باید توسط اشخاص حقوقی یا دفاتر مهندسی طراحی صلاحیت‌دار تهیه شود[۱۶]. پس این صفحه برای گفتگوی اولیه با معمار است، نه جایگزین نقشه. مراحل بعد: پروانهٔ ساختمان، مهندس ناظر و چک‌لیست مراحل ساخت.
این بندها در مقررات ساختمان با منبع فهرست شده‌اند. ویرایش‌های جدیدتر ممکن است متفاوت باشند؛ مرجع نهایی متن رسمی و ضوابط شهرداری است.
این صفحه راهنمای عمومی و نمونهٔ آموزشی است و جایگزین مشاورهٔ مهندسی نیست. اعداد مساحت پیشنهادی‌اند؛ مقررات و ضوابط شهرداری را مرجع رسمی تعیین می‌کند.
دوبلکس خانه یا واحدی است که فضاهایش در دو طبقه و با پلکان داخلی قرار دارند. این نمونه مجموع دو طبقه را ۱۲۰ متر میگیرد (هر طبقه حدود ۶۰ متر).
بسته به سطح اشغال و تراکم مجاز. برای نمونه با سطح اشغال ۶۰٪ هر طبقه حداکثر ۷۲ متر میشود. این فقط مثال حسابی است؛ عدد واقعی را شهرداری میدهد.
در این صفحه بله. اگر منظورتان ۱۲۰ متر برای هر طبقه است، نمونهٔ دوطبقهٔ ۲۰۰ متری یا ۱۵۰ متری به شما نزدیکتر است.
در این نمونه ۷ متر در هر طبقه، یعنی ۱۴ متر از ۱۰۰ متر جمع فضاها (۱۴٪).
نه. نمودار فقط نسبت مساحتها و همجواری فضاها را نشان میدهد و در، پنجره، ستون و ابعاد واقعی ندارد. نقشهٔ قابلارائه به شهرداری را باید شخص دارای پروانهٔ اشتغال تهیه و امضا کند.
همهٔ نمونه برنامه‌های فضایی · نقشه ۱۲۰ متری (مقایسهٔ نمونه‌ها) · نقشه خانه دوبلکس (دوطبقه) · ویلا فلت (یک‌طبقه) ۱۲۰ متری · دوبلکس ۱۰۰ متری · خانه دوطبقه ۲۰۰ متری · خانه دوبلکس ۱۵۰ متری · برنامهٔ فضایی با هوش مصنوعی · ماشین‌حساب هزینهٔ ساخت · هزینهٔ ساخت هر متر
آرک‌وایز