آخرین بررسی: ۳ آبان ۱۴۰۵ · نمونهٔ آموزشی (نه نقشهٔ اجرایی)
این نمونه را با نمونه‌های هم‌متراژ یا هم‌نوعش مقایسه کنید: نقشه خانه دوبلکس (دوطبقه).
«زیربنا» در این صفحه یعنی متراژ کل واحد با احتساب دیوارها و ستون‌ها؛ عددهای جدول فقط مساحت داخلی هر فضاست. جمع فضاها ۱۶۸ متر است و باقی (۳۲ متر، ۱۶٪) سهم دیوار، ستون و شفت تأسیسات است؛ تعریف دقیق متراژ در سند یا قرارداد شما ممکن است فرق کند (زیربنا، مفید و ناخالص).
| فضا | مساحت (م²) | توضیح |
|---|---|---|
| طبقه همکف | ||
| نشیمن | ۲۷ | پذیرایی اصلی. |
| ناهارخوری | ۱۱ | میز بزرگ. |
| آشپزخانه | ۱۱ | ردیف U یا جزیره. |
| اتاق مهمان | ۱۳ | برای مهمان یا سالمند بدون نیاز به پله. |
| راه‌پله | ۸ | هر دو طبقه؛ روی هم می‌افتد. |
| ورودی و پذیرایی | ۸ | ورود و شروع پلکان. |
| توالت مهمان | ۲ | بهتر است نزدیک پذیرایی باشد. |
| انباری زیرپله | ۴ | زیر پلکان. |
| جمع فضاهای طبقه همکف | ۸۴ | |
| طبقه اول | ||
| خواب اصلی | ۱۶ | تخت بزرگ و کمد. |
| خواب دوم | ۱۲ | اتاق فرزند. |
| خواب سوم | ۱۱ | اتاق فرزند. |
| اتاق خانوادگی | ۱۲ | فضای تلویزیون و درس برای خانواده. |
| پاگرد و راهرو | ۱۱ | اتاق‌ها را از پلکان می‌رساند. |
| راه‌پله | ۸ | هر دو طبقه؛ روی هم می‌افتد. |
| سرویس خواب اصلی | ۴٫۵ | سرویس خصوصی. |
| حمام | ۴٫۵ | حمام مشترک. |
| کمد و انباری | ۵ | کمد و انباری لباس. |
| جمع فضاهای طبقه اول | ۸۴ | |
| جمع فضاها | ۱۶۸ | از زیربنای ۲۰۰ متر |
سهم هر گروه از جمع فضاها:
در این نمودار هر چهار ضلع ساختمان میتواند پنجره داشته باشد. پیکان سبز محل ورودی است. حاشیهٔ خط‌چین حیاط را نشان میدهد. پلکان با خطوط موازی مشخص شده و در دو طبقه یک جاست. این نمودار فقط نسبت مساحتها و همجواری فضاها را نشان میدهد؛ در، پنجره، ستون، دیوار باربر و ابعاد واقعی ندارد، پس نقشهٔ معماری یا اجرایی نیست و برای گرفتن پروانه یا ساخت قابل استفاده نیست.
همین برنامه را با هوش مصنوعی به یک تصویر سه‌بعدی ایده تبدیل کنید: نمودار این صفحه (با برچسب انگلیسی اتاق‌ها) برای مدل تصویر فرستاده میشود و یک نمای مبله با سبک و پالتی که انتخاب می‌کنید ساخته میشود. نیاز به ورود با موبایل دارد (روزانه ۲ تصویر رایگان). پلان خودتان را هم می‌توانید بارگذاری کنید: پلان به سه‌بعدی.
خروجی ایدهٔ تصویری است، نه نقشه؛ مقیاس، جای در و پنجره و مبلمان واقعی نیست و ممکن است چیدمان کمی عوض شود.
یک اتاق بدون نیاز به پله برای مهمان یا سالمند، هم‌زمان با توالت مهمان در همکف.
اتاق ۱۲ متری در طبقهٔ بالا باعث میشود تلویزیون و درس بچه‌ها از پذیرایی همکف جدا بماند.
پلکان با ۸ متر در هر طبقه راحت‌تر است و می‌توان پاگرد و عرض بیشتری داد؛ اما همین ۸ متر از هر طبقه کم میشود.
مبحث ۴ مقررات ملی ساختمان (ویرایش سوم ۱۳۹۶، ویرایش جاری[۱۴]) برای تصرف‌های مسکونی حداقل‌هایی دارد. جدول زیر فقط مساحتها را می‌سنجد؛ پهنای اتاق‌ها، ارتفاع سقف، عرض در و دید و نور را فقط نقشهٔ واقعی نشان میدهد و مهندس طراح و شهرداری کنترل می‌کنند.
| حداقل در مبحث ۴ | در این برنامه | وضعیت |
|---|---|---|
| یکی از فضاهای اقامت دست‌کم ۱۲ م² (پهنا دست‌کم ۲٫۷۰ متر)[۱] | بزرگ‌ترین اتاق خواب («خواب اصلی»): ۱۶ م² | ✓ هم‌خوان |
| هر فضای اقامت دست‌کم ۶٫۵۰ م² و عرض ۲٫۱۵ متر[۲، ۳] | کوچک‌ترین اتاق خواب («خواب سوم»): ۱۱ م² | ✓ هم‌خوان |
| آشپزخانه دست‌کم ۵٫۵ م² (فقط پخت‌وپز)، عرض دست‌کم ۱٫۸۰ متر[۴، ۵] | «آشپزخانه»: ۱۱ م² | ✓ هم‌خوان |
| فضای بهداشتی مستقل دست‌کم ۱٫۰۰ × ۱٫۲۰ متر (۱٫۲۰ م²)[۶] | کوچک‌ترین («توالت مهمان»): ۲ م² | ✓ هم‌خوان |
بقیهٔ حداقل‌ها (سرویس، ارتفاع سقف، در، راهرو و پله) را در حداقل مساحت و ابعاد طبق مبحث ۴ ببینید. ضوابط شهرداری هر شهر ممکن است سخت‌گیرانه‌تر باشد و ویرایش‌ها تغییر می‌کنند؛ مرجع نهایی متن رسمی و مرجع صدور پروانه است.
می‌خواهید اعداد را تغییر دهید (مثلاً یک اتاق را کوچک‌تر کنید)؟ همین برنامه را در کنترل‌گر حداقل‌های مبحث ۴ باز کنید؛ مساحت، عرض و ارتفاع را با حداقل‌ها مقایسه میکند.
سطح اشغال نسبت زیربنای طبقهٔ همکف به مساحت زمین است. اگر مجموع زیربنا ۲۰۰ متر و در ۲ طبقه باشد، زیربنای طبقهٔ همکف حدود ۱۰۰ متر میشود. زمین لازم از تقسیم این عدد بر سطح اشغال مجاز به‌دست می‌آید (مثال حسابی، بدون عقب‌نشینی و حیاط):
| اگر سطح اشغال مجاز | زمین لازم حدود |
|---|---|
| ۴۰٪ | ۲۵۰ متر |
| ۵۰٪ | ۲۰۰ متر |
| ۶۰٪ | ۱۶۷ متر |
اینها فقط مثال حسابی‌اند. سطح اشغال، تراکم، عقب‌نشینی و حداکثر ارتفاع مجاز را شهرداری برای زمین شما تعیین میکند؛ پیش از هر تصمیم از شهرداری استعلام کنید.
ضوابط زمین خودتان (که شهرداری اعلام میکند) را در ماشین‌حساب سطح اشغال و تراکم وارد کنید تا ببینید این برنامه در آن جا میشود یا نه.
هر اتاق را تا حدود ۱۰ تا ۱۵ درصد می‌توان کوچک یا بزرگ کرد، به شرط اینکه جمع فضاها ثابت بماند؛ ولی هر تغییر چیدمان را با مهندس طراح بررسی کنید.
در محل‌های مشمول ماده ۴ قانون نظام مهندسی، شهرداری‌ها فقط نقشه‌هایی را می‌پذیرند که اشخاص دارای پروانهٔ اشتغال به کار امضا کرده باشند[۱۵] و طراحی‌های معماری، سازه و تأسیسات باید توسط اشخاص حقوقی یا دفاتر مهندسی طراحی صلاحیت‌دار تهیه شود[۱۶]. پس این صفحه برای گفتگوی اولیه با معمار است، نه جایگزین نقشه. مراحل بعد: پروانهٔ ساختمان، مهندس ناظر و چک‌لیست مراحل ساخت.
این بندها در مقررات ساختمان با منبع فهرست شده‌اند. ویرایش‌های جدیدتر ممکن است متفاوت باشند؛ مرجع نهایی متن رسمی و ضوابط شهرداری است.
این صفحه راهنمای عمومی و نمونهٔ آموزشی است و جایگزین مشاورهٔ مهندسی نیست. اعداد مساحت پیشنهادی‌اند؛ مقررات و ضوابط شهرداری را مرجع رسمی تعیین میکند.
هر طبقه حدود ۱۰۰ متر است؛ با سطح اشغال ۶۰٪ حدود ۱۶۷ متر، با ۵۰٪ حدود ۲۰۰ متر و با ۴۰٪ حدود ۲۵۰ متر زمین لازم است. اینها فقط مثال حسابی است.
چهار اتاق خواب: یکی در همکف (مهمان) و سه تا در طبقهٔ اول. اتاق خانوادگی بالا هم میتواند خواب پنجم شود.
برای ارتفاع حدود ۳ متر یک پلکان دوبل راحت معمولاً ۶ تا ۸ متر میخواهد. ۸ متر پاگرد و عرض بیشتری میدهد؛ ابعاد دقیق را مهندس با مقررات ملی ساختمان کنترل میکند.
نه. نمودار فقط نسبت مساحتها و همجواری فضاها را نشان میدهد و در، پنجره، ستون و ابعاد واقعی ندارد. نقشهٔ قابلارائه به شهرداری را باید شخص دارای پروانهٔ اشتغال تهیه و امضا کند.
همهٔ نمونه برنامه‌های فضایی · نقشه خانه دوبلکس (دوطبقه) · دوبلکس (دوطبقه) ۱۲۰ متری · ویلایی ۱۵۰ متری حیاط‌دار · آپارتمان ۱۵۰ متری سه‌خوابه · خانه دوبلکس ۱۵۰ متری · ویلا ۲۰۰ متری یک‌طبقه · برنامهٔ فضایی با هوش مصنوعی · ماشین‌حساب هزینهٔ ساخت · هزینهٔ ساخت هر متر
آرک‌وایز