آخرین بررسی: ۳ آبان ۱۴۰۵ · نمونهٔ آموزشی (نه نقشهٔ اجرایی)
این نمونه را با نمونه‌های هم‌متراژ یا هم‌نوعش مقایسه کنید: نقشه ویلا و خانهٔ حیاط‌دار.
«زیربنا» در این صفحه یعنی متراژ کل واحد با احتساب دیوارها و ستون‌ها؛ عددهای جدول فقط مساحت داخلی هر فضاست. جمع فضاها ۱۲۶ متر است و باقی (۲۴ متر، ۱۶٪) سهم دیوار، ستون و شفت تأسیسات است؛ تعریف دقیق متراژ در سند یا قرارداد شما ممکن است فرق کند (زیربنا، مفید و ناخالص).
| فضا | مساحت (م²) | توضیح |
|---|---|---|
| نشیمن | ۲۸ | پذیرایی اصلی؛ برای مهمانی بزرگ‌تر. |
| ناهارخوری | ۱۱ | میز هشت‌نفره با فضای رفت‌وآمد. |
| آشپزخانه | ۱۲ | ردیف U یا جزیره؛ ارتباط با ناهارخوری و رختشویخانه. |
| خواب اصلی | ۱۶ | تخت بزرگ، نشیمن کوچک یا میز آرایش. |
| سرویس خواب اصلی | ۴٫۵ | حمام و توالت خصوصی. |
| کمد لباس اصلی | ۳٫۵ | کمد ورودی‌دار کنار خواب اصلی. |
| خواب دوم | ۱۲٫۵ | اتاق فرزند. |
| خواب سوم | ۱۱ | اتاق فرزند دوم یا اتاق کار. |
| حمام | ۴٫۵ | حمام مشترک دو اتاق. |
| توالت مهمان | ۱٫۸ | بهتر است نزدیک ورودی باشد. |
| ورودی و راهرو | ۱۲ | ورودی، راهرو و ارتباط با حیاط. |
| رختشویخانه | ۴٫۲ | ماشین لباسشویی، خشک‌کن و طناب؛ بهتر است نزدیک آشپزخانه باشد. |
| انباری | ۵ | انباری بزرگ برای لوازم فصلی و ابزار. |
| جمع فضاها | ۱۲۶ | از زیربنای ۱۵۰ متر |
سهم هر گروه از جمع فضاها:
در این نمودار هر چهار ضلع ساختمان می‌تواند پنجره داشته باشد. پیکان سبز محل ورودی است. حاشیهٔ خط‌چین حیاط را نشان میدهد. این نمودار فقط نسبت مساحتها و همجواری فضاها را نشان میدهد؛ در، پنجره، ستون، دیوار باربر و ابعاد واقعی ندارد، پس نقشهٔ معماری یا اجرایی نیست و برای گرفتن پروانه یا ساخت قابل استفاده نیست.
همین برنامه را با هوش مصنوعی به یک تصویر سه‌بعدی ایده تبدیل کنید: نمودار این صفحه (با برچسب انگلیسی اتاق‌ها) برای مدل تصویر فرستاده می‌شود و یک نمای مبله با سبک و پالتی که انتخاب می‌کنید ساخته می‌شود. نیاز به ورود با موبایل دارد (روزانه ۲ تصویر رایگان). پلان خودتان را هم می‌توانید بارگذاری کنید: پلان به سه‌بعدی.
خروجی ایدهٔ تصویری است، نه نقشه؛ مقیاس، جای در و پنجره و مبلمان واقعی نیست و ممکن است چیدمان کمی عوض شود.
نسبت به نمونهٔ ویلایی ۱۲۰ متری، جمع فضاها ۲۶ متر بیشتر است. بیشترین افزایش به رختشویخانه، کمد لباس خواب اصلی و نشیمن رسیده و هر اتاق خواب هم ۲ تا ۲٫۵ متر بزرگ‌تر شده است.
ناهارخوری (۱۱ متر) برای میز بزرگ‌تر و پذیرایی خانواده طراحی شده است.
حیاط در نمودار فقط نمایشی است؛ جای ساختمان روی زمین را شکل زمین، عقب‌نشینی و سطح اشغال تعیین میکند.
مبحث ۴ مقررات ملی ساختمان (ویرایش سوم ۱۳۹۶، ویرایش جاری[۱۴]) برای تصرف‌های مسکونی حداقل‌هایی دارد. جدول زیر فقط مساحتها را می‌سنجد؛ پهنای اتاق‌ها، ارتفاع سقف، عرض در و دید و نور را فقط نقشهٔ واقعی نشان میدهد و مهندس طراح و شهرداری کنترل می‌کنند.
| حداقل در مبحث ۴ | در این برنامه | وضعیت |
|---|---|---|
| یکی از فضاهای اقامت دست‌کم ۱۲ م² (پهنا دست‌کم ۲٫۷۰ متر)[۱] | بزرگ‌ترین اتاق خواب («خواب اصلی»): ۱۶ م² | ✓ هم‌خوان |
| هر فضای اقامت دست‌کم ۶٫۵۰ م² و عرض ۲٫۱۵ متر[۲، ۳] | کوچک‌ترین اتاق خواب («خواب سوم»): ۱۱ م² | ✓ هم‌خوان |
| آشپزخانه دست‌کم ۵٫۵ م² (فقط پخت‌وپز)، عرض دست‌کم ۱٫۸۰ متر[۴، ۵] | «آشپزخانه»: ۱۲ م² | ✓ هم‌خوان |
| فضای بهداشتی مستقل دست‌کم ۱٫۰۰ × ۱٫۲۰ متر (۱٫۲۰ م²)[۶] | کوچک‌ترین («توالت مهمان»): ۱٫۸ م² | ✓ هم‌خوان |
بقیهٔ حداقل‌ها (سرویس، ارتفاع سقف، در، راهرو و پله) را در حداقل مساحت و ابعاد طبق مبحث ۴ ببینید. ضوابط شهرداری هر شهر ممکن است سخت‌گیرانه‌تر باشد و ویرایش‌ها تغییر می‌کنند؛ مرجع نهایی متن رسمی و مرجع صدور پروانه است.
می‌خواهید اعداد را تغییر دهید (مثلاً یک اتاق را کوچک‌تر کنید)؟ همین برنامه را در کنترل‌گر حداقل‌های مبحث ۴ باز کنید؛ مساحت، عرض و ارتفاع را با حداقل‌ها مقایسه میکند.
سطح اشغال نسبت زیربنای طبقهٔ همکف به مساحت زمین است. زیربنای طبقهٔ همکف این خانه حدود ۱۵۰ متر است. زمین لازم از تقسیم این عدد بر سطح اشغال مجاز به‌دست می‌آید (مثال حسابی، بدون عقب‌نشینی و حیاط):
| اگر سطح اشغال مجاز | زمین لازم حدود |
|---|---|
| ۴۰٪ | ۳۷۵ متر |
| ۵۰٪ | ۳۰۰ متر |
| ۶۰٪ | ۲۵۰ متر |
این‌ها فقط مثال حسابی‌اند. سطح اشغال، تراکم، عقب‌نشینی و حداکثر ارتفاع مجاز را شهرداری برای زمین شما تعیین میکند؛ پیش از هر تصمیم از شهرداری استعلام کنید.
ضوابط زمین خودتان (که شهرداری اعلام میکند) را در ماشین‌حساب سطح اشغال و تراکم وارد کنید تا ببینید این برنامه در آن جا می‌شود یا نه.
هر اتاق را تا حدود ۱۰ تا ۱۵ درصد می‌توان کوچک یا بزرگ کرد، به شرط اینکه جمع فضاها ثابت بماند؛ ولی هر تغییر چیدمان را با مهندس طراح بررسی کنید.
در محل‌های مشمول ماده ۴ قانون نظام مهندسی، شهرداری‌ها فقط نقشه‌هایی را می‌پذیرند که اشخاص دارای پروانهٔ اشتغال به کار امضا کرده باشند[۱۵] و طراحی‌های معماری، سازه و تأسیسات باید توسط اشخاص حقوقی یا دفاتر مهندسی طراحی صلاحیت‌دار تهیه شود[۱۶]. پس این صفحه برای گفتگوی اولیه با معمار است، نه جایگزین نقشه. مراحل بعد: پروانهٔ ساختمان، مهندس ناظر و چک‌لیست مراحل ساخت.
این بندها در مقررات ساختمان با منبع فهرست شده‌اند. ویرایش‌های جدیدتر ممکن است متفاوت باشند؛ مرجع نهایی متن رسمی و ضوابط شهرداری است.
این صفحه راهنمای عمومی و نمونهٔ آموزشی است و جایگزین مشاورهٔ مهندسی نیست. اعداد مساحت پیشنهادی‌اند؛ مقررات و ضوابط شهرداری را مرجع رسمی تعیین میکند.
با سطح اشغال ۶۰٪ حدود ۲۵۰ متر، با ۵۰٪ حدود ۳۰۰ متر و با ۴۰٪ حدود ۳۷۵ متر. سطح اشغال مجاز را شهرداری تعیین میکند.
در ۱۵۰ متر جا دارد و آشپزخانه و حمام را سبک میکند. در ۱۲۰ متر معمولاً بهجای آن گوشهای در حمام یا آشپزخانه برای ماشین لباسشویی نگه میدارند.
بله؛ حدود ۲۴ متر (۱۶٪) از ۱۵۰ متر زیربنا سهم دیوار، ستون و شفت است.
نه. نمودار فقط نسبت مساحتها و همجواری فضاها را نشان میدهد و در، پنجره، ستون و ابعاد واقعی ندارد. نقشهٔ قابلارائه به شهرداری را باید شخص دارای پروانهٔ اشتغال تهیه و امضا کند.
همهٔ نمونه برنامه‌های فضایی · نقشه ویلا و خانهٔ حیاط‌دار · ویلا فلت (یک‌طبقه) ۱۲۰ متری · آپارتمان ۱۵۰ متری سه‌خوابه · خانه دوطبقه ۲۰۰ متری · ویلا ۲۰۰ متری یک‌طبقه · برنامهٔ فضایی با هوش مصنوعی · ماشین‌حساب هزینهٔ ساخت · هزینهٔ ساخت هر متر
آرک‌وایز